سند اتحادیه بین‌المللی تأمین اجتماعی: "هیچ صلحی بدون عدالت اجتماعی و هیچ عدالت اجتماعی بدون تأمین اجتماعی میسر نخواهد بود".

معرفی کتاب: درآمدی بر حقوق تامین اجتماعی نوشته دکتر سید عزت اله عراقی و همکاران

 

حضور مقوله تامین اجتماعی به طور خاص در منابع درسی و رشته های دانشگاهی در کشور بسیار ناچیز است و سازمان در سالهای اخیر تلاش کرده تا مواد خاص درسی در زمینه تامین اجتماعی را در سطوح قبل از دانشگاه ودر مواد درسی دانشگاهی بگنجاند. این حرکت اگر چه سالهای مدیدی است در حال پیگیری است ولی هنوز به نتیجه قطعی نرسیده است. تامین اجتماعی با وجود اجزاء پیچیده و متنوع در حوزه رفاه اجتماعی که ابعاد اقتصادی -اجتماعی، حقوقی و سیاسی و محاسباتی را در بر می گیرد، انصافا نیازمند توجه بیشتر در مراکز و واحدهای دانشگاهی و پژوهشی است و ضرورت ایجاد یک کرسی دانشگاهی مستقل در مورد خاص تامین اجتماعی کاملا احساس می شود. بدیهی است با اهمیت یافتن مقوله تامین اجتماعی در آینده و با وجود گسترش دامنه بازنشستگی و بازنشستگان که نیاز به تامین رفاه و خدمات بیشتر دارند، تامین اجتماعی باید به عنوان یک حوزه رشد یابنده و دارای چالشهای جدید ومتعدد، بیش از پیش مورد توجه و اقبال صاحبنظران و مراکز علمی قرار گیرد. پیرو اطلاعات بدست آمده در حال حاضر فقط یک واحد درس دو واحدی حقوق تامین اجتماعی در مقطع کارشناسی ارشد حقوق عمومی تدریس می شود که این درس هم اختیاری است و دانشجو می تواند درسهای دیگر را بجایش انتخاب کند. این در حالی است که متاسفانه کمبود استاد مبرز در این زمینه نیز به شدت احساس می شود. 

فقر و کمبود در زمینه منابع و مراجع درسی تامین اجتماعی نیز وجود دارد که باعث می شود تامین اجتماعی بیش از پیش محجور واقع شود. با این وجود معدود آثار خوبی را نیز می توان در حوزه دانشگاهی و کلاسیک مشاهده کرد که در این شماره به تشریح یکی از این آثار می پردازیم:

کتاب «درآمدی بر حقوق تامین اجتماعی» نوشته دکتر سید عزت اله عراقی و همکاران یکی از آثار خوب دانشگاهی است که از منابع تحقیقی نیز به شمار می رود. این کتاب دارای ۵۲۴صفحه و  فصل می باشد و در سال 1386 توسط موسسه عالی پژوهش تامین اجتماعی به چاپ رسیده است.این کتاب نقدی بر قانون تأمین اجتماعی ایران برمبنای مطالعه تطبیقی با سایر مقررات بین‌المللی و کشورهای پیشرفته در زمینه حقوق تامین اجتماعی است و سعی می کند کاستیهای قوانین و مقررات تامین اجتماعی در ایران را مورد بررسی و نقد قرار دهد. اصول حاکم بر تأمین اجتماعی ، مفهوم و ماهیت خطرهای شغلی(شامل چندین مبحث: حادثه ناشی از کار ، حادثه مربوط به مسیر و بیماری‌های حرفه‌ای، نقش تقصیر در جبران خسارت) مقرری بیمه‌ی بیکاری،  بیماری، ازکارافتادگی و پیری، خانواده و تأمین اجتماعی(مباحثی شامل : کمک هزینه ازدواج، کمک هزینه بارداری و زایمان، کمک عائله‌مندی و مستمری بازماندگان)،  از موضوعات اصلی و مهم کتاب به شمار می رود.

یکی از مشکلات در این عرصه عدم تداوم بازنگری و بروز رسانی کتابهایی از این دست است. کتاب مذکور پس از اولین چاپ در سال 86 ویرایش جدیدی نداشته است. موضوعات و مسائل تامین اجتماعی در تمامی کشورهای جهان و همچنین در ایران در حال تحول و دگرگونی است و این اصلاحات و تحولات به سرعت و به طور مستمر اتفاق می افتد. تامین اجتماعی و عملکرد مربوط به آن بسیار سیال و پویاست و باید با توجه به تغییرات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و سیاسی بروز رسانی و اصلاح گردد.نیازمندی های رفاه اجتماعی در حال حاضر در جهان در حال توسعه و گسترش است و تقاضا برای خدمات و تعهدات مربوط به آن به شدت در حال صعود است و جامعه علمی و دانشگاهی هم نباید از این جریان و روند عقب بماند. متاسفانه این چیزی است که جامعه دانشگاهی ما در آن از تحولات مختلف خارجی و حتی داخلی عقب افتاده است و لازم است سریعا نسبت و پر کردن این شکاف اقدام لازم صورت پذیرد.

محمد حسین قشقایی

منبع آتیه نو شماره 102